Φτωχοί εργαζόμενοι, χωρίς δικαιώματα

  ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΔΟΕ) ΓΙΑ ΤΟ 2026

Σε ένα όλο και πιο αβέβαιο παγκόσμιο περιβάλλον με υποτονική ανάπτυξη, η όποια πρόοδος θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εγχώριες πολιτικές ενίσχυσης της εργασίας

Κανένα βήμα για την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας δεν καταγράφεται πια διεθνώς, ενώ το υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλοι κίνδυνοι από το δημογραφικό και ο τρόπος υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να επιδεινώσουν τις προοπτικές της αγοράς εργασίας ακόμα περισσότερο.

Σύμφωνα με την έκθεση «Εργασιακές και κοινωνικές τάσεις» της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για το 2026, η πρόοδος στην ποιότητα των θέσεων εργασίας έχει σταματήσει. Σχεδόν 300 εκατομμύρια εργαζόμενοι συνεχίζουν να ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, κερδίζοντας λιγότερα από 3 δολάρια ΗΠΑ την ημέρα και η άτυπη απασχόληση αυξάνεται. Στο τέλος της νέας χρονιάς 2,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται δουλεύουν σε άτυπες θέσεις εργασίας με περιορισμένη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία, στα εργασιακά δικαιώματα και στην εργασιακή ασφάλεια.

Εγχώρια στήριξη

Τα οφέλη στο βιοτικό επίπεδο από την αύξηση των πραγματικών μισθών συνεχίζουν να περιορίζονται, καθώς τα εισοδήματα αυτά δεν έχουν αποκατασταθεί πλήρως μετά τις πληθωριστικές πιέσεις. Η ΔΟΕ εκτιμά πως η κάλυψη των ελλειμμάτων σε ό,τι αφορά την αξιοπρεπή εργασία χρειάζεται όλο και περισσότερο εθνικές, συντονισμένες δράσεις. Ειδικότερα, χαρακτηρίζει κρίσιμης σημασίας την ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων εργασίας, την τόνωση της αύξησης της παραγωγικότητας, τις επενδύσεις σε δεξιότητες, την επέκταση της κοινωνικής προστασίας και την ενίσχυση των θεσμών της αγοράς εργασίας, κυρίως για τη στήριξη των εργαζομένων και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Μέχρι σήμερα οι εγχώριες αγορές εργασίας διαφέρουν όλο και περισσότερο ανάλογα με το μέγεθος των οικονομιών. Σε αυτές με υψηλό και ανώτερο μεσαίο εισόδημα, η γήρανση του πληθυσμού και η πιο αργή αύξηση του εργατικού δυναμικού συμβάλλουν στη σταθεροποίηση της ανεργίας, ακόμη και αν η δημιουργία θέσεων εργασίας παραμένει μέτρια.

Αντίθετα, οι χώρες με χαμηλό εισόδημα αντιμετωπίζουν ταχεία αύξηση του εργατικού δυναμικού, με την απασχόληση να προβλέπεται ότι θα αυξηθεί κατά 3,1% το 2026. Ωστόσο, η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας και ο περιορισμένος διαρθρωτικός μετασχηματισμός οδηγούν κατά τη ΔΟΕ κυρίως σε νέες θέσεις εργασίας χαμηλής ποιότητας. Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση της παραγωγικότητας παραμένει ιδιαίτερα αδύναμη στις οικονομίες με χαμηλό εισόδημα, εμποδίζοντας τη σύγκλιση των εισοδημάτων μεταξύ των χωρών και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Το 2026 η παγκόσμια παραγωγικότητα της εργασίας προβλέπεται να αυξηθεί με μέτριο ρυθμό και άνισα μεταξύ των χωρών.

Ανισότητες

Οι ανισότητες παραμένουν, ιδίως για τις γυναίκες και τα μικρότερα ηλικιακά άτομα. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόνο τα δύο πέμπτα της παγκόσμιας απασχόλησης, αφού εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν βαθιά ριζωμένα έμφυλα στερεότυπα. Εχουν 24,2% λιγότερες πιθανότητες από τους άνδρες να γίνουν μέρος του εργατικού δυναμικού της χώρας τους, καθώς η αύξηση του σχετικού ποσοστού έχει σταματήσει αποτυπώνοντας τα διαρκή εμπόδια στην αμειβόμενη εργασία.

Η ανεργία των νέων διεθνώς αυξήθηκε στο 12,4% το 2025, ενώ το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να παραμείνει στο 4,9% το 2026. Δηλαδή, 186 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η αύξηση της απασχόλησης το 2026 προβλέπεται να είναι 0,5% στις χώρες με ανώτερο μεσαίο εισόδημα, 1,8% στις οικονομίες με χαμηλότερο μεσαίο εισόδημα και 3,1% στις χώρες με χαμηλό εισόδημα. Χωρίς επαρκείς παραγωγικές ευκαιρίες απασχόλησης, οι φτωχότερες χώρες κινδυνεύουν να σπαταλήσουν το δημογραφικό τους πλεονέκτημα, προειδοποίησε η ΔΟΕ, που αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι πληθυσμιακές αλλαγές αναδιαμορφώνουν τις αγορές εργασίας.

Η γήρανση του πληθυσμού επιβραδύνει την αύξηση του εργατικού δυναμικού στις πλουσιότερες οικονομίες, καθώς λιγότερα άτομα σε ηλικία εργασίας είναι διαθέσιμα για να εισέλθουν ή να παραμείνουν στην απασχόληση, ενώ οι χώρες με χαμηλό εισόδημα αγωνίζονται να μετατρέψουν την ταχεία αύξηση του πληθυσμού σε παραγωγικές θέσεις εργασίας.

Μοχλός το εμπόριο

Οι αναταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο προσθέτουν αβεβαιότητα στις αγορές εργασίας. Η ανασφάλεια από τους εμπορικούς κανονισμούς και τα εμπόδια στην εφοδιαστική αλυσίδα μειώνουν τους μισθούς των εργαζομένων, κυρίως σε Ευρώπη και Νοτιοανατολική Ασία. Ωστόσο, ο κλάδος του εμπορίου μπορεί επίσης να αποτελέσει ισχυρό μοχλό για την αξιοπρεπή εργασία, ειδικά σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, όπου οι τομείς που συνδέονται με τις εξαγωγές συχνά προσφέρουν καλύτερες αμοιβές, λιγότερες θέσεις άτυπης εργασίας και περισσότερες ευκαιρίες για τις γυναίκες και τους νέους, σημειώνει η έκθεση.

Αλλωστε, προς το παρόν το εμπόριο παραμένει σημαντική πηγή θέσεων εργασίας, υποστηρίζοντας 465 εκατομμύρια εργαζομένους σε όλο τον κόσμο, περισσότερους από τους μισούς από τους οποίους σε κράτη της Ασίας και του Ειρηνικού.

Οι ψηφιακές υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν πλέον το 14,5% των παγκόσμιων εξαγωγών και σχεδόν το ήμισυ όλων των θέσεων εργασίας που σχετίζονται με το εμπόριο βρίσκεται στον τομέα των υπηρεσιών της αγοράς.

Αν και το εμπόριο μεταξύ των αναπτυσσόμενων οικονομιών έχει επεκταθεί, πολλές χώρες της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αγορές εκτός της περιοχής για τις περισσότερες θέσεις εργασίας που σχετίζονται με το εμπόριο.